Điều trị nứt kẽ nghe lạ với nhiều người: nó không nhắm vào vết nứt mà nhắm vào cái cơ đang co lại. Hiểu lý do thì mọi bước sau đều hợp lý.
Đích thật của điều trị
- Vết nứt ở vùng đó vốn có khả năng tự lành
- Cái làm nó không lành là co thắt cơ
- Co thắt làm máu nuôi tới vết kém đi
- Giảm co thắt thì máu nuôi trở lại
- Máu nuôi trở lại thì vết tự lành
Năm mục này là toàn bộ logic điều trị, và biết nó thì không còn thắc mắc vì sao không ai khâu vết nứt lại.
Bước một: đừng xé thêm mỗi ngày
- Phân cứng xé vết rộng ra mỗi lần đi
- Nên làm mềm phân là việc đầu tiên
- Uống nước rải cả ngày
- Tăng rau và các loại đậu từ từ
- Không nhịn khi có nhu cầu
Mục thứ hai là việc có sức nặng nhất trong cả bài, vì không có nó thì mọi bước sau đều bị phá mỗi ngày.
Bước hai: làm dịu để bớt co thắt
- Ngâm nước ấm nhiều lần trong ngày
- Mỗi lần khoảng mười tới mười lăm phút
- Nó giúp cơ vùng đó giãn ra
- Đây vừa là giảm đau vừa là điều trị
- Không pha thêm gì vào nước nếu chưa hỏi bác sĩ
Mục thứ tư là điều làm biện pháp này đáng làm nghiêm túc, vì nó tác động đúng vào cơ chế bệnh.
Bước ba: phần thuốc do bác sĩ quyết
- Có nhóm thuốc bôi nhắm vào chuyện giảm co thắt
- Việc chọn nhóm nào và dùng bao lâu là của bác sĩ
- Một số nhóm có tác dụng phụ cần biết trước
- Không dùng lại thuốc của người khác
- Không tự tăng liều khi thấy chưa đỡ
Mục thứ ba là lý do phải có người kê đơn, vì tác dụng phụ ở đây ảnh hưởng sinh hoạt thật.
Bước bốn: giảm đau đủ để dám đi
- Đau làm người bệnh nhịn, và nhịn phá hết các bước trên
- Nên giảm đau không phải phần phụ
- Hỏi bác sĩ phương án phù hợp với bệnh sẵn có của mình
- Dùng đúng theo đơn, đừng chịu đựng
- Đủ hết đau để dám đi là đã thắng một nửa
Mục cuối là cách nhìn em muốn để lại, vì nó biến giảm đau từ chuyện dễ chịu thành chuyện điều trị.
Cái thời khoá biểu một ngày
- Sáng: một ly nước, ăn có rau, đi khi có nhu cầu
- Sau khi đi: ngâm nước ấm rồi thấm khô
- Trong ngày: uống rải, không ngồi liên tục quá lâu
- Tối: ngâm một lần nữa
- Cả ngày: không rặn, không ngồi lâu khi đi
Năm mục này là cách biến lời khuyên thành việc làm được, và nó dễ theo hơn một danh sách rời.
Mốc đánh giá phải có từ đầu
- Hỏi bác sĩ khi nào coi là đã hiệu quả
- Ghi mức đau theo thang mười điểm mỗi tuần
- Ghi số lần đi mà không đau
- Tới mốc mà không cải thiện thì quay lại
- Đừng tự kéo dài thêm nhiều tháng
Hai mục cuối là điều em muốn nhấn nhất, vì kéo dài không đánh giá là cách bệnh này chuyển sang mạn tính.
Khi nào gọi là mạn tính
- Kéo dài quá mốc thời gian bác sĩ đặt ra
- Bờ vết dày lên, có mẩu da thừa ở rìa
- Cơ vùng đó co thắt thành nếp cố định
- Lành rồi lại nứt lại nhiều lần
- Nhóm này ít khả năng lành chỉ bằng biện pháp nhẹ
Mục cuối là lý do phải đổi hướng, và biết điều đó giúp người bệnh không tự trách vì làm chưa đủ cố gắng.
Nhóm can thiệp cho nứt kẽ mạn
- Có các cách nhắm vào chuyện giảm co thắt lâu dài
- Một số làm được tại phòng khám
- Một số cần vào phòng mổ
- Việc chọn dựa vào tình trạng thực tế khi khám
- Lợi ích và rủi ro phải được nói rõ trước
Mục cuối là ranh giới bài này giữ, vì bài đọc không thay được buổi tư vấn về can thiệp.
Câu phải hỏi trước khi can thiệp
- Cách này ảnh hưởng khả năng giữ của em thế nào
- Rủi ro đó bao nhiêu và có hồi phục được không
- Em nghỉ làm bao lâu
- Nếu không đỡ thì bước sau là gì
- Câu đầu là câu quan trọng nhất
Mục cuối là điều em muốn người đọc nhớ, và bài sau của lô này nói riêng về mối lo đó.
Sau khi lành thì phần nào tiếp tục
- Giữ phân mềm tiếp tục, không dừng khi hết đau
- Không để táo bón quay lại
- Không ngồi lâu khi đi ngoài
- Đi khám lại nếu đau quay lại
- Bệnh này nứt lại được, nên phần giữ vẫn cần
Mục cuối là lý do bài không dừng ở chỗ hết đau, và nó là chỗ nhiều người lơi ra rồi bị lại.
Ở trẻ nhỏ thì khác
- Trẻ táo bón hay bị nứt kẽ và hay sợ đi ngoài
- Sợ đi làm táo bón nặng hơn
- Nên phần xử táo bón ở trẻ là phần chính
- Đưa trẻ đi khám thay vì tự dùng thuốc
- Đừng bắt trẻ ngồi lâu để cố đi cho được
Mục cuối là điều nhiều cha mẹ làm với ý tốt, nhưng nó làm trẻ càng sợ và càng nhịn.
Nói ra thì mất ba mươi giây
- "Em đã làm mềm phân và ngâm nước ấm ba tuần"
- "Mức đau em ghi vẫn quanh bảy trên mười"
- "Bước tiếp theo của em là gì"
- Ba câu đó đưa buổi khám vào thẳng phần quyết định
- Và nó chứng minh mình đã làm phần của mình
Mục cuối là lợi ích thật của việc ghi chép, vì không có nó thì buổi khám lại bắt đầu bằng lời khuyên cũ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao điều trị lại nhắm vào cơ chứ không vào vết nứt?
Vì cái làm vết nứt không lành là tình trạng co thắt: cơ co làm máu nuôi tới vết kém đi. Giảm được co thắt thì máu nuôi trở lại và vết tự lành, nên đó là đích thật của điều trị.
Bước đầu tiên thường là gì?
Làm mềm phân để mỗi lần đi không xé thêm vết, cộng với ngâm nước ấm và các biện pháp giảm đau theo hướng dẫn của bác sĩ. Rất nhiều trường hợp mới xuất hiện lành được chỉ với phần này.
Bao lâu thì biết là có hiệu quả?
Hãy hỏi bác sĩ mốc đánh giá cho trường hợp của mình và ghi lại mức đau mỗi tuần. Nếu tới mốc đó mà không cải thiện thì quay lại để tính bước tiếp, chứ đừng tự kéo dài thêm nhiều tháng.
Có phải cuối cùng cũng sẽ phải can thiệp không?
Không. Phần lớn trường hợp cấp lành với các biện pháp nhẹ, và can thiệp chủ yếu dành cho nhóm mạn tính đã thất bại với các bước trước. Điều quan trọng là không để nó kéo dài quá lâu trước khi đánh giá lại.