Đây là xét nghiệm rẻ và dễ làm nhất của cả nhóm bệnh này. Nó rất có ích, nhưng chỉ khi hiểu đúng nó trả lời câu gì.
Nó tìm cái gì
- Nó tìm máu trong phân
- Lượng máu nhỏ tới mức mắt không thấy được
- Nên cái tên là máu ẩn
- Nó không nói máu từ đâu
- Và nó không nói bệnh gì
Hai mục cuối là giới hạn cốt lõi của xét nghiệm này, và hiểu sai chỗ đó là nguồn của mọi nhầm lẫn phía sau.
Nó sinh ra để dùng cho ai
- Người chưa có dấu hiệu gì cả
- Trong chương trình tầm soát định kỳ
- Để chọn ra ai cần đi soi
- Đó là vai trò nó làm tốt nhất
- Không phải để thay nội soi ở người đang có dấu hiệu
Mục cuối là chỗ hay bị dùng sai nhất, vì nó tiện quá nên người ta muốn dùng cho mọi tình huống.
Cách lấy mẫu quyết định kết quả
- Làm theo hướng dẫn in kèm bộ lấy mẫu
- Lấy đúng số lần và đúng ngày được yêu cầu
- Không để mẫu lẫn nước bồn hoặc nước tiểu
- Giữ mẫu đúng cách và gửi trong thời gian quy định
- Sai một bước thì kết quả không đáng tin
Mục cuối là lý do phải đọc hướng dẫn thật, và đây là xét nghiệm mà phần thao tác của người bệnh ảnh hưởng nhiều nhất.
Có cần ăn uống khác đi không
- Tuỳ loại xét nghiệm mà yêu cầu khác nhau
- Một số loại cũ đòi tránh vài món trước khi lấy mẫu
- Các loại mới hơn thì ít đòi hơn
- Nên phải hỏi đúng loại mình đang làm
- Đừng làm theo hướng dẫn của một loại khác
Mục cuối là cái bẫy hay gặp, vì hướng dẫn tìm được trên mạng thường là của loại khác.
Dương tính nghĩa là gì
- Có máu trong mẫu phân
- Chỉ có vậy, không hơn
- Máu đó có thể từ trĩ hoặc nứt kẽ
- Có thể từ polyp đang chảy
- Bước cần làm là đi soi để biết từ đâu
Mục cuối là việc duy nhất phải làm sau một kết quả dương tính, và làm bước đó mới là dùng đúng xét nghiệm.
Dương tính không phải là kết luận
- Phần lớn người dương tính không phải ung thư
- Nhưng phần lớn không phải nghĩa là bỏ qua được
- Lo trước khi soi không giúp gì
- Đi soi mới trả lời được câu hỏi
- Và bỏ luôn bước soi là cách làm hỏng cả việc tầm soát
Mục cuối là rủi ro thật ở nhóm này, vì có người nhận kết quả dương tính rồi sợ tới mức không dám đi tiếp.
Âm tính nghĩa là gì
- Không tìm thấy máu trong mẫu đó
- Trong mẫu đó, vào những ngày đó
- Tổn thương có thể không chảy máu vào đúng ngày lấy mẫu
- Nên âm tính không loại trừ hoàn toàn
- Nó chỉ nói lần này không thấy
Mục thứ hai là cách đọc đúng nhất, và nó giữ cho người đọc không rơi vào an tâm giả.
Đang có dấu hiệu thật thì đừng dùng nó để tự yên tâm
- Đang chảy máu rõ thì đã biết có máu rồi
- Câu hỏi lúc đó là máu từ đâu
- Xét nghiệm này không trả lời được câu đó
- Một kết quả âm tính không thay cho việc đi soi
- Đây là chỗ bài này quan trọng nhất
Mục thứ tư là câu em muốn người đọc nhớ, vì đó là lối thoát dễ chịu nhất và cũng là lối sai nhất.
Vì sao nó vẫn rất đáng làm
- Rẻ, làm được tại nhà, không đau
- Không cần làm sạch ruột
- Không cần xin nghỉ làm
- Nên nó phủ được số người rất lớn
- Và nó tìm được bệnh ở người chưa có dấu hiệu nào
Mục cuối là giá trị thật của nó, và đó là lý do nó là trụ cột của chương trình tầm soát ở nhiều nơi.
Làm lại bao lâu một lần
- Đây là xét nghiệm làm nhắc lại theo chu kỳ
- Một lần âm tính không xong việc
- Chu kỳ do chương trình tầm soát nơi mình sinh sống đặt ra
- Hỏi bác sĩ chu kỳ áp cho trường hợp của mình
- Ghi mốc đó vào lịch dài hạn
Mục thứ hai là điều hay bị hiểu sai, vì làm một lần rồi cất kết quả là bỏ mất phần lớn tác dụng.
Nó khác xét nghiệm tìm dấu vết ở phân thế nào
- Có nhóm xét nghiệm khác tìm dấu vết tế bào trong phân
- Cách thực hiện và chu kỳ không giống nhau
- Không phải nơi nào cũng có
- Hỏi rõ mình đang được làm loại nào
- Và hỏi cách đọc kết quả của đúng loại đó
Hai mục cuối là cách tránh nhầm, vì các loại nghe gần giống nhau mà cách đọc lại khác.
Cầm kết quả về thì làm gì
- Đọc dòng kết luận, không chỉ nhìn số
- Dương tính thì đặt hẹn soi ngay
- Âm tính mà có dấu hiệu thì vẫn đi khám
- Âm tính không dấu hiệu thì ghi mốc làm lại
- Giữ tờ kết quả, đừng để mất
Mục cuối rất đáng giữ, vì tờ kết quả cũ giúp bác sĩ lần sau biết nên bắt đầu từ đâu.
Nói ra thì mất ba mươi giây
- "Em có dương tính lần tầm soát, em muốn đặt hẹn soi"
- "Em âm tính nhưng em vẫn đang ra máu"
- "Loại xét nghiệm em làm là loại nào, và bao lâu làm lại"
- Ba câu đó là cách dùng đúng xét nghiệm này
- Xét nghiệm chỉ có giá trị bằng bước làm sau nó
Mục cuối là ý của cả bài, và nó đúng với mọi xét nghiệm tầm soát chứ không riêng cái này.
Câu hỏi thường gặp
Xét nghiệm máu ẩn trong phân dùng để làm gì?
Nó tìm lượng máu quá nhỏ để mắt thấy được trong phân. Vai trò chính của nó là trong chương trình tầm soát ở người chưa có dấu hiệu gì, để chọn ra ai cần đi soi.
Kết quả dương tính có nghĩa là bị ung thư không?
Không. Dương tính chỉ có nghĩa là có máu trong mẫu phân, mà máu đó có thể từ trĩ, nứt kẽ, polyp hay nhiều nguyên nhân khác. Việc cần làm là đi soi để biết máu từ đâu, không phải lo trước khi có câu trả lời.
Kết quả âm tính có loại trừ được bệnh không?
Không loại trừ hoàn toàn, vì tổn thương có thể không chảy máu vào đúng ngày lấy mẫu. Nên nếu đang có dấu hiệu thật, một kết quả âm tính không thay cho việc đi soi.
Đang chảy máu rõ thì làm xét nghiệm này có ý nghĩa gì?
Rất ít, vì đã thấy máu bằng mắt thì không cần xét nghiệm để biết có máu. Lúc đó câu hỏi là máu từ đâu, và trả lời được câu đó là việc của nội soi.